"Arkadaşlık spiritüel çalışmanın yarısı eder mi?"

Ananda, Buddha'nın sağ kolu, Buddha ölmeden kısa zaman önce Buddha öldeceği için çok üzgünken, ona sormuş "Arkadaşlık, spiritüel çalışmanın yarısı eder mi?"  "Hayır" demiş Buddha. "Tamamı eder."


Budist felsefedeki Dharma kavramı, en basit anlamıyla "yol" demek. "Hakikat yolu", "Hak yolu"... Üzerinde yaşadığımız dünyadaki ölümlü yaşamımızın yolu. Arşa yükselen bir merdiven de, bir patika, bir anayol, bir geçit de olabilir. 


Doğu felsefeleri ve mitolojilerinden gelen hemen her kavramda olduğu gibi, çoğu yerde, Dharma da, "bireysel bir yol" olarak kullanılıyor ve günün sonunda yine "kişisel gelişim" çılgınlığının bir parçası olarak işlev buluyor. Oysa Budist metinlere baktığımızda, Buddha'nın "arkadaşlığı" ve bu arkadaşlık çevresinde oluşan topluluğu ne kadar temelde bir yere koyduğunu hemen görebiliyoruz.